काठमाडौँ । टिकटकको मातृ कम्पनी बाइटडान्सका सहसंस्थापक झाङ यिमिङ भारतका उद्योगपति गौतम अडानीलाई पछि पार्दै एसियाकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति बनेका छन्।
ब्लुमबर्ग अर्बपति सूचकाङ्कका अनुसार ४३ वर्षीय झाङको अनुमानित सम्पत्ति १०५ अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी पुगेको छ। एसियाका धनाढ्यको सूचीमा झाङ पहिलो स्थानमा पुगेको यो पहिलोपटक हो।
एक महिनामै १२ अर्ब डलर थपियो
पछिल्लो एक महिनामै झाङको सम्पत्ति १२ अर्ब डलरभन्दा बढीले बढेको ब्लुमबर्गको मूल्याङ्कनमा देखिएको छ। यसको प्रमुख कारण बाइटडान्सको पछिल्लो निजी मूल्याङ्कन हो। ब्ल्याक रक, फिडेलिटी इन्भेस्टमेन्ट्स र टी. रो प्राइसजस्ता संस्थागत लगानीकर्ताले बाइटडान्समा गरेको लगानीको नयाँ मूल्याङ्कनलाई ब्लुमबर्गले झाङको सम्पत्ति गणनामा समावेश गरेको छ।
तर बाइटडान्स सार्वजनिक रूपमा सेयर कारोबार हुने कम्पनी होइन। त्यसैले झाङको सम्पत्ति प्रत्यक्ष दैनिक सेयर मूल्यका आधारमा निर्धारण हुँदैन। कम्पनीको अनुमानित मूल्य र त्यसमा झाङको स्वामित्वमा रहेको हिस्साका आधारमा उनको सम्पत्ति गणना गरिन्छ।
२०१९ मा १३ अर्ब, अहिले १०५ अर्बभन्दा बढी
ब्लुमबर्गले सन् २०१९ को मार्चमा झाङ यिमिङको सम्पत्ति करिब १३ अर्ब डलर रहेको अनुमान गरेको थियो। त्यसयता उनको अनुमानित सम्पत्ति आठ गुणाभन्दा बढी बढेको छ।
यो वृद्धि टिकटकको विश्वव्यापी लोकप्रियतामा मात्रै सीमित छैन। बाइटडान्स अहिले सामाजिक सञ्जालको व्यवसायभन्दा अगाडि बढेर कृत्रिम बुद्धिमत्ताको क्षेत्रमा ठूलो लगानी गरिरहेको छ।
बाइटडान्सको नयाँ प्राथमिकता कृत्रिम बुद्धिमत्ता
टिकटक विश्वभर लोकप्रिय भएपछि बाइटडान्सको अर्को ठूलो प्राथमिकता अहिले कृत्रिम बुद्धिमत्ता बनेको छ। कम्पनीका प्रमुख कृत्रिम बुद्धिमत्ता उत्पादनमध्ये डुबाओ नामक संवाद प्रणाली र सिडान्स नामक भिडियो निर्माणसम्बन्धी प्रणाली छन्।
विश्लेषकहरूले बाइटडान्सको ठूलो सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ता आधार र तथ्याङ्क पूर्वाधारलाई कृत्रिम बुद्धिमत्ता विकासमा सम्भावित प्रतिस्पर्धात्मक लाभका रूपमा हेरेका छन्। त्यसैले झाङको सम्पत्तिमा आएको पछिल्लो उछाललाई टिकटक र कृत्रिम बुद्धिमत्ता—दुवै व्यवसायसँग जोडेर हेरिएको छ।
टिकटकको अमेरिकी चुनौती पनि महत्वपूर्ण
झाङको सम्पत्ति बढिरहेका बेला बाइटडान्सले अमेरिकामा टिकटकलाई लिएर लामो समयदेखि जारी नियामकीय चुनौती पनि व्यवस्थापन गरिरहेको छ। सन् २०२६ मा टिकटकको अमेरिकी व्यवसायमा अमेरिकी लगानीकर्ताको सहभागिता बढाउने संरचना बनेपछि अमेरिकामा टिकटकको भविष्यलाई लिएर रहेको केही अनिश्चितता घटेको विभिन्न रिपोर्टमा उल्लेख छ। यसले बाइटडान्सको मूल्याङ्कनमा रहेको केही जोखिम कम गर्न सहयोग गरेको ब्लुमबर्गको गणनामा देखिन्छ।
अडानीको सम्पत्तिमा किन आयो दबाब ?
झाङ एसियाको सबैभन्दा धनी व्यक्ति बन्दा गौतम अडानीको सम्पत्ति पनि ठूलो भए पनि पछिल्लो समय बजारको उतारचढावको प्रभाव परेको छ। ब्लुमबर्गका अनुसार अडानीको सम्पत्ति यस वर्ष उल्लेखनीय रूपमा बढेको थियो। तर अगस्टको अन्त्यतिर एमएससीआई सूचकाङ्कको पुनर्सन्तुलन तथा त्यसपछि ऊर्जा मूल्य र ऋणपत्रको प्रतिफलसँग सम्बन्धित बजार दबाबले अडानी समूहका सेयरमा असर पारेको थियो।
त्यसैले झाङको सम्पत्ति बढ्नु र अडानीको सम्पत्ति घट्नु मात्रै उनीहरूको स्थान परिवर्तनको कारण होइन। बाइटडान्सको निजी मूल्याङ्कनमा आएको परिवर्तन र अडानी समूहका सार्वजनिक रूपमा कारोबार हुने सेयरमा आएको उतारचढाव दुवै यसको कारण हुन्।
झाङको १०५ अर्ब डलर सम्पत्ति कति निश्चित ?
ब्लुमबर्गले झाङको सम्पत्ति १०५ अर्ब डलरभन्दा बढी देखाउँदा फोर्ब्सको वास्तविक समय अर्बपति सूचकले त्यही समयमा उनको सम्पत्ति करिब ८४ अर्ब डलर देखाएको थियो। दुवै मूल्याङ्कनबीच २० अर्ब डलरभन्दा बढीको अन्तर देखिन्छ। यसको मुख्य कारण बाइटडान्सजस्तो निजी कम्पनीको मूल्याङ्कन गर्ने फरक विधि हो। ब्लुमबर्गले बाइटडान्सको मूल्याङ्कन गर्दा जोखिमलाई ध्यानमा राखेर १० प्रतिशत छुटसमेत प्रयोग गरेको बताइएको छ।
त्यसैले झाङको १०५ अर्ब डलर सम्पत्तिलाई उनको बैंक खातामा रहेको नगदका रूपमा बुझ्नु हुँदैन। यो बाइटडान्समा रहेको उनको हिस्साको अनुमानित बजार मूल्यमा आधारित सम्पत्ति हो।
को हुन् झाङ यिमिङ ?
झाङ यिमिङले सन् २०१२ मा बाइटडान्स स्थापना गरेका थिए। कम्पनीले छोटो भिडियो र प्रयोगकर्ताको रुचिअनुसार सामग्री देखाउने प्रविधिमा तीव्र विस्तार गर्यो। त्यसैको विश्वव्यापी उत्पादनका रूपमा टिकटक लोकप्रिय भयो।
झाङले पछि बाइटडान्सको दैनिक व्यवस्थापनबाट आफूलाई क्रमशः अलग गरे। तर कम्पनीमा रहेको ठूलो हिस्साका कारण उनको व्यक्तिगत सम्पत्ति अहिले पनि बाइटडान्सको मूल्यसँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ।
एसियाको धनाढ्य सूचीमा नयाँ परिवर्तन
झाङभन्दा अघि एसियाका सबैभन्दा धनी व्यक्तिको सूचीमा गौतम अडानी र मुकेश अम्बानीजस्ता भारतीय उद्योगपति शीर्ष स्थानमा रहँदै आएका थिए। झाङको उदयले एसियामा अर्बपति सम्पत्ति निर्माणको स्वरूपमा भइरहेको परिवर्तनलाई पनि देखाएको छ।
परम्परागत रूपमा ऊर्जा, पूर्वाधार, बन्दरगाह, उद्योग र खुद्रा व्यापारबाट ठूला सम्पत्ति निर्माण हुँदै आएको एसियामा अहिले प्रविधि, सामाजिक सञ्जाल र कृत्रिम बुद्धिमत्ता पनि ठूलो सम्पत्ति सिर्जनाको क्षेत्र बन्दै गएको छ। झाङ यिमिङको उदाहरणमा यही परिवर्तन अझ स्पष्ट देखिन्छ।
जोखिम उत्तिकै
बाइटडान्सको मूल्य र झाङको सम्पत्ति बढ्नुमा कृत्रिम बुद्धिमत्ताप्रतिको लगानीकर्ताको अपेक्षाले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। तर कृत्रिम बुद्धिमत्ताको क्षेत्रमा चीनभित्रै तीव्र प्रतिस्पर्धा छ। त्यसमाथि टिकटकलाई लिएर अमेरिका र अन्य देशका नियामकीय प्रश्न पनि पूर्ण रूपमा समाप्त भइसकेका छैनन्।
त्यसैले आगामी दिनमा बाइटडान्सको मूल्याङ्कन कम्पनीका कृत्रिम बुद्धिमत्ता उत्पादनले कति ठूलो व्यवसाय सिर्जना गर्छ, टिकटकको विश्वव्यापी वृद्धि कस्तो रहन्छ र नियामकीय वातावरण कस्तो हुन्छ भन्ने विषयमा निर्भर रहनेछ। सन् २०१९ मा करिब १३ अर्ब डलरबाट सुरु भएको झाङ यिमिङको अनुमानित सम्पत्ति अहिले १०५ अर्ब डलरभन्दा बढी पुगेको छ।
करिब सात वर्षको अवधिमा उनको अनुमानित सम्पत्ति आठ गुणाभन्दा बढी बढेको छ। टिकटकबाट सुरु भएको झाङको सम्पत्तिको कथा अहिले कृत्रिम बुद्धिमत्ताको अर्को ठूलो सम्भावनासँग जोडिएको छ। एसियाको धनाढ्य सूचीमा भएको यो परिवर्तन केवल दुई अर्बपतिको स्थान परिवर्तन मात्र होइन। यसले एसियामा सम्पत्ति सिर्जनाको केन्द्र परम्परागत पूर्वाधार र ऊर्जाबाट प्रविधि तथा कृत्रिम बुद्धिमत्तातर्फ पनि विस्तार हुँदै गएको संकेत गर्छ।
