काठमाडौं । रुस-युक्रेन युद्ध अब आफ्नो पाँचौँ वर्षमा प्रवेश गरेको छ। यस्तो अवस्थामा रुसको निरन्तरको ड्रोन आक्रमणले युक्रेनी सैनिकहरूलाई जमिनमा खुलेआम हिँडडुल गर्न मुस्किल बनाएको छ।
उनीहरू पुराना ग्यास पाइपलाइनभित्र लुकेर बसिरहेका छन्। करिब ४ फिट चौडा यी सुरुङहरूमा सैनिकहरूले कैयौँ हप्तादेखि दुई महिनासम्म बिताउनुपर्ने बाध्यता छ।
कुनै समय रुसबाट युरोपसम्म ग्यास पुर्याउने यी पाइपलाइनहरू अहिले युक्रेनी सैनिकहरूलाई खाना, हतियार र अन्य अत्यावश्यक सामग्री पुर्याउने बाटो बनेका छन्।
रुसले पहिले गरेको थियो पुराना पाइपलाइनको प्रयोग
युक्रेनको कुपियान्स्क क्षेत्रमा पुराना ग्यास पाइपलाइनको करिब १२९ किलोमिटर लामो नेटवर्क छ। गत वर्षको अन्त्यतिर रुसी सैनिकहरू यिनै पाइपलाइनमार्फत कुपियान्स्कमा प्रवेश गर्न सफल भएका थिए। त्यसपछि युक्रेनी सेनाले पनि जमिनमुनिबाटै जवाफी कारबाहीको योजना बनायो।
यसका लागि युक्रेनको नेसनल गार्डको जासुसी एकाइले यी पाइपलाइनहरूको नक्सा जुटायो। साथै, यी पाइपलाइन बनाउने पुराना ग्यास विशेषज्ञहरूको मद्दतले भूमिगत मार्गहरू प्रयोग गर्ने योजना तयार गरियो।
त्यसपछि पाइपलाइनमा हावा प्रवाह गर्न भेन्टिलेसन सिस्टम जडान गरियो, जुन यस सम्पूर्ण कामको सबैभन्दा कठिन हिस्सा थियो।
दिउँसो पुग्छ खाना र गोलाबारुद
यी पाइपलाइनमार्फत सैनिकहरूसम्म खाना र गोलाबारुद पुर्याइन्छ। यसका लागि साना विद्युतीय गाडीहरूको प्रयोग गरिन्छ।
दिउँसो यी गाडीहरूबाट अत्यावश्यक सामग्री भित्र पठाइन्छ भने राति सुरुङ खन्दा निस्किएको माटोका बोराहरू बाहिर ल्याइन्छ। सैनिकहरू राति मात्र केही समयका लागि बाहिर निस्कन पाउँछन्।
साँघुरो बाटोका कारण घुँडाको भरमा घिस्रिन्छन् सैनिक
यी पाइपलाइनभित्र सैनिकहरूले निकै कठिन परिस्थितिमा बस्नुपर्छ। बाटो यति साँघुरो छ कि उनीहरूले निहुरिएर वा घुँडाको भरमा घिस्रिँदै अगाडि बढ्नुपर्छ। त्यहाँ न सूर्यको प्रकाश पुग्छ, न त ताजा हावा नै पाइन्छ।
दिसापिसाबका लागि सैनिकहरू प्लास्टिकका झोला र बोतलको प्रयोग गर्छन्। पाइपलाइनमा ग्यासका बाँकी अवशेष, धुलो र हावाको कमीले पनि उनीहरूका लागि खतरा पैदा गर्छ। घाइते सैनिकहरूलाई पनि यिनै बाटाहरूबाट बाहिर निकालिन्छ। मोर्चामा मारिएका सैनिकहरूको शव पनि यिनै पाइपलाइनमार्फत बाहिर ल्याइन्छ।
थर्मल इमेजिङका कारण पक्राउ पर्न सजिलो
ड्रोन र थर्मल इमेजिङ प्रविधिले खुला मैदानमा सैनिकहरूको आवतजावतलाई अत्यन्तै खतरनाक बनाएको छ। थर्मल इमेजिङको मद्दतले ड्रोनले जमिनमा रहेका मानिसहरूको शरीरको तापक्रम पहिचान गर्न सक्छन्। यस्तो अवस्थामा सैनिकहरूका लागि लुकेर अगाडि बढ्न पनि सहज छैन।
यही कारणले गर्दा युक्रेनले आफ्नो सेनाका केन्द्रहरू, निगरानी चौकीहरू र सामान राख्ने केन्द्रहरूलाई आपसमा जोड्न भूमिगत सुरुङहरूको नेटवर्क बनाउने सम्भावनाहरू खोजिरहेको छ।
